Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Nedir?

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Nedir?

Hepimiz okul yıllarında deneyler yapmışızdır. Aslında bu deneyler sadece okullarda yapılmaz. Dünya’da da bir çok bilim profesörü sorularına cevaplar bulabilmek için devasa deneyler yaparlar. Bu deney tesislerinden birisi de Büyük Hadron Çarpıştırıcısı. Bu yazımızda Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nedir, ne işe yarar, neden yapıldı gibi sorulara cevap vereceğiz.

Bakmadan Geçme!  Evrenin En Gizemli Gök Cismi - Kara Delik Çeşitleri

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı

Adını mutlaka bir yerlerde duymuşsunuzdur. Bu çarpıştırıcı devasa bir deney tesisi. Kendisi Dünya’nın en büyük yapısı unvanını da taşıyor. Tamı tamına 27 kilometre uzunluğundaki tünellerden oluşan bu yapıda bilim insanları çeşitli deneyler yürütüyorlar. Bu tesis İsviçre’nin Cern şehriyle Fransa sınırı arasında bulunuyor. Ayrıca bu tesis yapılırken 100’ü aşkın ülkeden 10.000 bilim adamının çalıştığını da belirtelim. Basitçe hadron çarpıştırıcısının görevine “Maddeyi yüksek sıcaklıklarda incelemek” veya “Atom altı parçacıkların yapısını incelemek” diyebiliriz. Bunlar ne anlama geliyor?

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Konumu
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Konumu

Biraz daha basitleştirelim. Hadron Çarpıştırıcısı çember şeklinde 27 kilometre boyunca uzanan tünellerden oluşur ve yerin 175 metre altında yer alır. (Yukarıdaki fotoğrafta görebilirsiniz) Böyle bir çarpıştırıcıda madde ışık hızına yakın bir hızda hareket etmeye başlar (300.000km/saniye). Yani bu tünellerde ışık hızına yakın parçacıklar hareket eder. Bu da bir çok deneye kapı açar. Tanrı Parçacığı’nın (Higgs Bozonu) varlığını Hadron kanıtlamıştır. Buna da kısaca şöyle diyebiliriz: “Gözle görülemez, Elle tutulamaz bir fiziksel olay maddelere kütle ve hacim verebilir”  Ama bu bizi çok alakadar eden bir şey değil :). İşin garip kısmı Tanrı Parçacığı evrenin oluşmasında önemli bir rol oynamıştır. Yani varlığımızın sebeplerinden birisidir. Detaylı olarak Higgs Bozonu hakkında araştırma yaparsanız ne demek istediğimi anlayabilirsiniz.

Ayrıca hepimizin adını duyduğu “Karanlık Madde”‘nin de sırları bu çarpıştırıcı sayesinde ortaya çıkabilir. Bu sayede hayatımız değişebilir. Karanlık madde anlamakta en çok zorlandığımız, evrenin bir gerçeğidir.

Kısacası Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, hayatın ve evrenin sırlarını çözmek için üretilmiş bir deney ortamıdır. Zaman, mekan, boyut, hız konularının fizik ile incelendiği bu çarpıştırıcı devrim niteliğindedir.

Hadron Çarpıştırıcısı

Başka Çarpıştırıcılar Var Mı?

Geçmişten günümüze bir çok çarpıştırıcı üretildi. 5 santimden 27 kilometreye kadar. Ancak Hadron aralarında en büyüğü ve en güçlüsü olmayı başardı. Bugün Hadron Çarpıştırıcısı akla sığmayacak rekorlar kırmış ve keşifler yapmıştır. 100 sene sonra Hadron sayesinde birçok gizemi çözmüş olabiliriz.

Hadron Çarpıştırıcısının deneyleri:

  • Alice Deneyi
  • CMS Deneyi
  • LHCb Deneyi
  • TOTEM Deneyi
  • Atlas Deneyi

Bu deneylerin her biri insanlığa yeni bilgiler kazandırmıştır.

Uçuk Görüşler

Stephen Hawking, zaman hakkında şöyle bir teori ortaya atmıştı: ” Bir cisim ne kadar hızlı giderse zaman onun için o kadar yavaşlayacaktır.”

Mantıksal olarak düşündüğümüzde bu söz kesinlikle doğrudur. Peki bunun çarpıştırıcı ile ne alakası var diye soruyor olabilirsiniz. Hadron çarpıştırıcısındaki bir atom altı parçacık saniyede 300.000 kilometre hız ile hareket eder. Yani onun için zaman neredeyse yoktur. Bir gün Hadron Çarpıştırısından yola çıkarak Dünya’nın etrafını bir tren yoluyla kapladığımızı ve bu trenin de 300.000 kilometre ile gittiğini düşünün. 5 yıl sonra trenden indiğinizde Dünya’da 100 yıl geçmiş olacak. Ürpertici değil mi? Uçuk bir fikir olsa da belki bir gün böyle bir şey olacak ve bunun ilk adımları Hadron’da atılmış olacak.

Bakmadan Geçme!  Işık Hızını Geçmek Mümkün Mü?

Yazımızın sonuna geldik. Siz Büyük Hadron Çarpıştırıcısı hakkında ne düşünüyorsunuz? İnsanlığa neler kazandırabilir? Görüşlerinizi ve sorularınızı hemen aşağıdan yorum yazarak belirtmeyi unutmayın!

Önceki İçerikPython Yazmak İçin Kullanabileceğiniz 3 Ortam
Sonraki İçerikYıldız Kayması Nedir?
Cihat Cebeci
Merhaba, ben Cihat! Memleketim Aydın/Nazilli. Dokuz Eylül Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri bölümünde okuyorum. Küçük yaşlarımdan beri bilgisayara ve teknolojiye meraklıyım ve ilgiliyim. Bildiklerimi ve öğrendiklerimi paylaşmak amacıyla Mazeretsiz'de yöneticilik ve yazarlık yapıyorum.
Paylaş

CEVAP VER

Lütfen Yorumunuzu Yazın!
Buraya İsminizi Yazın